Bilgiyi İşleme Teorisi, bilginin insan beyninde nasıl edinildiğini, işlendiğini, kaydedildiğini ve hatırlandığını tanımlar. Bu teorinin ilginçliği, insanın bilgiyi işleme şeklinin bilgisayarlara benzetilmesidir.  1956'da Amerikalı psikolog George A. Miller bilgiyi işleme teorisini geliştirmiş ve zihnin dış uyaranları algılayıp sırasıyla işlediğini, kaydettiğini, istiflediğini ve sonrasında bunlara yanıt verdiğini düşünmüştür. Ayrıca insan zihninin belli bir anda sadece 5-9 adet bilgi kümesini tutabildiğini ifade etmiştir.

Bilgiyi işleme teorisi, yeni bir bilgi edinirken, insan zihninde oluşan olaylar zinciri üzerinde çalışma ve analiz yapan bilişsel bir yaklaşımdır. Teori aslında George Miller tarafından yaratılmamış, sadece geliştirilmiştir.  Miller, insan zihnindeki bilgi işlemeyi bilgisayar modeline benzetmiştir. Öğrenmenin basitçe, hafızada kayıtlı bir bilginin değişime uğraması olduğunu söylemiştir. Kısacası bu teori, insanoğlunun yeni bir şeyi öğrenme sürecini analiz eder. Bu aşamada çeşitli olay zincirleri meydana gelmektedir.

Bilgiyi İşleme ve Bilgisayarlar

Teori, bilgiyi işleme ve analiz açısından insanın zihin yapısının, bilgisayara çok benzediğini iddia eder. Ayrıca beyine giren yeni bir bilginin hafıza odalarında depolanmadan önce, ilk olarak analiz edildiğini, sonrasında çeşitli kriterler üzerinden test edildiğini belirtir. Bu işlemler çok yüksek bir hızda yapıldığından bizler bunları farketmemekteyiz. İnsanın duyusal algıları, bir bilgisayar donanımının çalışması gibi işlem yapar ve kişinin öğrenme esnasında kullandığı kurallar ve stratejiler de bilgisayarın kullandığı yazılımlara benzer. Kişinin bilgiyi işleme sistemi, algılar ve kurallar düzenlenerek geliştirilebilir.

Bilgiyi İşleme Modeli

Kayıt Modeli

Dışardan alınan bir bilginin zihindeki yolculuğu esnasında belli bir işlem biriminde veya kanalda kaydedildiği öne sürülen bir modeldir. Bahsedilen kanallar, duyusal kayıtlar, kısa-süreli bellek ve uzun-süreli bellek olarak üç sınıfa ayrılır.

Duyusal Kayıt

Tüm bilgileri alıp geçici veya kalıcı olarak depolayan zihinsel işlem birimlerinin bir parçasıdır. İnsan bedeni beş duyu organına sahiptir ve bu duyu organlarındaki bir takım alıcı hücreler, dış enerjiyi alıp, beyin için belli mesajlara dönüştürür. Bu dönüştürme işlemi kısa-süreli hafıza yaratır. Bu aşamada bilginin doğru algılanması, diğer aşamalar için çok önemlidir. Eğer dış uyaran, ilginç özelliklere sahipse veya mevcut bir prototipi aktive etmişse geçerli bir yanıt oluşturulur. Bilgi ne kadar önemli, hissedilebilir ya da uyarıcı nitelikte ise, duyularla algılanıp kaydedilmesi o kadar mükemmel olur.

Kısa-süreli/Aktif Bellek

Bilginin geçici olarak depo edildiği, duyusal kayıt isteminin bir parçasıdır. Bilgiye bağlı olarak verilecek karara göre, bu bilgiler ya silinir ya da uzun-süreli belleğe transfer edilir. Bu, 15-20 saniye içinde sonuçlanan bir işlemdir. Organizasyon ve tekrarlama adlı yordamlar, bilgiyi kalıcı olarak koruma biçimini belirler. Organizasyon, temel olarak bilginin bileşenleri, sıralama şekli, alaka ve dönüştürülebilirliğine göre değişebilir. Veri derleme mekanizması aracılığıyla önemli bilgiler uzun-süreli belleğe yollanmak üzere belli kodlara dönüştürülür. Beynimiz, yeni şeyler öğrenme aşamasında iken tekrarlama yordamını kullanır.

Uzun-Süreli Bellek

Tüm bilgilerin kalıcı olarak depo edildiği kısımdır. İhtiyaç duyulduğunda bu bilgiler daha sonra hatırlanabilir. Bilgiyi kodlama işlemi kısa-süreli bellekte oluşur. Detaylandırma ve sınıflandırma adlı iki işlem yardımıyla uzun-süreli belleğe aktarılır. Mükemmel şekilde planlanmış ve organize edilmiş bilgi kümleri kolay bir şekilde kodlanır ve kaydedilir. Detaylandırma işlemi görsellik, konum, numaralar ve kafiye gibi şeylerle alakalıdır. Sınıflandırılma işlemi ise tanıtım, bilgi verme ve görsel yapılar gibi çeşitli şekillerde olur.

Hatırlama/Bilgiyi Geri Çağırma

Bilgilerin hatırlanabilmesi için ilk önce kısa-süreli bellekte işlenmiş olması gerekir. Bundan başka, bilgi, çevresel işaretler aracılığıyla kolayca hatırlanabilmektedir.

Bilgiyi İşlemenin Temelleri

Bilgiyi işleme teorisini ayakta tutan dört temel yapı vardır.

Düşünme

Herhangi bir anda, bireyin bilgiyi algılaması, zihnine kaydetmesi, kodlaması veya zihninden geri çağırması ve sunması işlemlerini gerçekleştirebilmesi, düşünme olarak adlandırılır.

Uyaran Analizi

Bu işlemde, karar vermek için, kodlanmış bilginin yorumlanması ve anlaşılır hale getirilmesi gerçekleştirilir. Bu aşamada dört alt-işlem olan kodlama, strateji oluşturma, genelleme ve otomasyon, kodlanmış bilgiler ya da dış uyaran hakkında kanaat getirmeye yardımcı olur.

Durumların Düzenlenmesi

Bir problem ya da ikileme düşüldüğünde bireylerin, problemi çözmek için, bu problem hakkındaki kritik bilgileri tekrar kodlaması ve önceden kaydedilmiş bilgileri kullanması gerekir. Zihnimiz bu durumla baş etmek için deneyimlerden ve kaydedilmiş anılardan faydalanır. Bazı durumlarda kafa karıştırıcı bir değişme olmuşsa, önceki deneyimler ele alınarak ileride bu tarz uyuşmazlıklarla tekrar uğraşmamak ve aynı hataya düşmemek için bilgiler tekrar düzene sokulur. Bu işlem, durum düzenlemesi olarak bilinir.

Engelleri Değerlendirme

Bu aşamada, bireyin gelişmişlik düzeyi farketmeksizin, bir problemin kompleksliği ve karmaşıklığı, bireyin idrak, zeka ve problem çözme yetenekleri açısından ele alınır. Bu işlem, engel değerlendirmesi olarak adlandırılmaktadır. Edinilmiş bazı yanıltıcı bilgiler bu aşamada ikilem ve kafa karışıklığına sebep olabilir. Bu durum, aslında kolayca çözümlemek mümkünken bireyi koşullarla başarılı şekilde baş etme konusunda umutsuzluğa düşürebilmektedir.

Hafızanın bilgiyi işleme modeli çok geniş ve karmaşık bir çalışma alanı olup bu anlatılan şeyler aslında buzdağının sadece görünen bir kısmıdır. Bu teori aynı zamanda yapay zeka, iş ve organizasyon yaşamı, aile yapıları vs. gibi çalışmalara uyarlanabilir.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     Avedesk 1.3 Bölüm 1     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     İşte Karşınızda Yeni Honda Civic     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     Avedesk Bölüm2     StrokeIt 9.5     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Murat Günak kimdir?     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Barkod Nedir?     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     MouseIMP Pro     C-Metisse (Citroen'in Yeni Bombası)     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     H-racer ve Hydrogen Station     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Windows Vista Sidebar     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     Pardus Linux 2007 Beta 2     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     VISTA TRANSFORMATION PACK 6.0     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     Saab Bio Power     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Apple iPhone     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     Mobility Radeon X1900     10.000 Pardus     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     Microsoft Virtual PC 2007     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Kuantum Bilgisayarlar     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     F1'e geri sayım…     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     HP iPAQ Voice Messenger 510 ; Ses tanıma, Wi-Fi, Windows Mobile 6.0 hepsi bir arada     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Vista Aero Reloaded     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Yod'm 3D     Türk insanına has Google Logoları…     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     AeroClear Glass for Vista Theme     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     NuSphere PhpED IDE     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     İTÜRO     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     Free Loader güneş pili     İTÜ Robot Olimiyatları     Beynimiz Nasıl Öğreniyor?     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Güneş Enerjisi Nedir?     Motorlarda Piston Tipleri ve Kullanılan Malzemeler     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri     Crysis'in sahne tasarımlarına bir göz atalım     Geleceğin Yakıtı, Hidrojen Nedir?     Colin McRae: DIRT     Güneş Enerjisinden Elektrik Nasıl Elde Edilir?     Hidrojen Yakıt Pilleri Nasıl Çalışır?     Hidrojen Nasıl Elde Edilir?     Bilgisayarın İcadı, Tarihçesi ve Dünyanın İlk Bilgisayarı     Telefonun İcadı (Alexander Graham BELL)     Zoho, Google Docs'a Yeni Rakip     Hidrojen Yakıt Pili Çeşitleri Nelerdir?     Microsoft ‘Surface' piyasada     Hidrojen Enerjisinin Konutlarda Kullanımı: Hidrojenin Evlerde ve İşyerlerinde Kullanılması     ASUS Eee PC Notebook     Samsung'un yeni telefonu SGH-L760 ile videolarınız Youtube'a     Need For Speed: PRO STREET     Bilgisayar dünyasında son gelişmeler…    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler