Dış kuvvetler aşındırma sonucu kopardıkları maddeleri sürükleyerek okyanus, deniz ve göl çanakları gibi çukurluklarda biriktirirler. Milyonlarca yıl boyunca devam eden bu olay sonrasında kalınlığı binlerce metreyi bulan kalın bir tortul tabakası oluşur. Bu tortul tabakalarının yer aldığı çok geniş alanlı derin deniz çukurluklarına jeosenklinal denir.

Kıvrılma: Kıtaların yer değiştirmesiyle jeosenklinaller yüksek basınca uğrarlar. Eğer bunlar esnek yapıda ise kıvrılırlar ve kıvrımlı dağlar meydana gelir. Bu oluşan kıvrımlar kubbe şeklinde ise antiklinal, çukur yapıda ise senklinal adı verilir.

Avrupa'da alp, Asya'da Himalaya dağ sırası böyle oluşmuştur.

Kırılma: Jeosenklinallerde, yan basınçlara uğrama sonucu her zaman kıvrılma olmaz. Bazen tabaka kıvrılamayacak kadar sert yapıdadır. Bu durumda kırılmalar meydana gelir. Bu kırıklar boyunca bir kısım yer, tümüyle yükselirken bazı kısımlar da alçakta kalır ya da çöker. Kırık yerlere fay adı verilir. İki kırık boyunca yanlardaki bloklar çöker de ortadaki blok yüksekte kalırsa buna horst, ortadaki blok çökerse buna da graben denir.

Dünyanın en uzun kırık hattı, yaklaşık 5 bin km. uzunluğundaki doğu Afrika grabenidir. Bu grabenin kuzey ucu Kahramanmaraş'a kadar devam eder.

Türkiye'de Dağ Oluşumu Haraketleri:

Türkiye'de kıvrım dağları kuzeyde ve güneyde iki kuşak halinde uzanır. Bu dağlar alp-himalaya kıvrım sisteminin birer kolu yükseklikleri kimi yerde 1500 m. Den, kimi yerde ise 3500 m den fazladır. Kuzeyde, kuzey Anadolu dağları, güneyde toros dağları adını alır.



Alp orojenezi sırasında yurdumuzdaki esnek yapılı olmayan tortulanma alanları kırılmalara uğramış yer yer çökmeler ve yükselmelerle birçok dağ ve çukur alan meydana gelmiştir. Eğe bölgesinde bakırçay, menderes ve Gediz ovaları ile akdenizdeki Hatay çukurluğu birer GRABEN, kozak dağı, yund dağı, bozdağlar, aydın dağları ve menteşe dağları birer horst'tur.

Volkanizma:

Mağmanın, yerkabunun zayıf yerlerinden (kırık, çatlak vb. ) yeryüzüne çıkmasıyla volkanizma olayları meydana gelir.

Volkanik olaylarla katı, sıvı ve gaz olmak üzere çeşitli maddeler yeryüzüne çıkarmaktadır. Volkanlardan çıkan katı maddeler tüf ya da volkan bombasıdır. Sıvı maddeler lav olarak adlandırılır. Ayrıca çeşitli gazlar da volkanizma ile yeryüzüne çıkar.

Çok akıcı lavlar püskürten volkanlarda, bu lavlar geniş bir alana yayıldıklarından, volkan konisi yayvan (tabla) şekilde olur. Güneydoğu anadolu'aki Karacadağ volkanı böyledir.



Lavların çok akıcı olmadığı volkanlarda ise volkan konisi dik ve yüksek olur. Yurdumuzdaki ağrı, Erciyeş, hasan dağı, nemrut volkanları gibi

Kül, kum, çakıl vb. maddelerin püskürmesiyle de tüf konileri oluşmaktadır. Ege Bölgesi'nde Kula Yöresi ve Konya'da Karapınar çevresindeki koniler bu oluşumlara örnektir.

Volkanizmayla oluşan başlıca yerşekilleri şunlardır:

Volkan konisi: volkanik faaliyet sırasında çıkan katı ve sıvı materyallerin üst üste birikmesiyle oluşan koniye benzer kabartılardır. Tek dağların büyük kısmı birer volkan konisidir. Ağrı, süphan, Erciyes vb. dağlar bu türdendir.

Krater: volkanik patlama sırasında oluşan, volkanik dağların üst kısımlarındaki çukurlulardır. Bu çukurluklar bazen sularla dolarak krater göllerini oluşturmaktadırlar.

Kaldera: kraterlerin, patlama ya da çökmelerle çok genişlemiş şeklidir. Kalderaların diplerinde de göller oluşabilmektedir. Nemrut gölü bunlardır.

Maar: volkanik düzlüklerde patlama sonucu oluşan çukurluklardır. Çapları birkaç yüz metre ile birkaç kilometre arasında değişen, daire veya oval biçimdeki çanaklardır. Bu çanakların da bazıları sularla dolarak göl haline gelmektedir. Konya karapınardaki Acıgöl ve meke tuzlası bu türdendir.

Katılaşım kayaları ve volkanik set gölleri de volkanizma sonucu oluşur.

Yeryüzünde 500'e yakın etkin volkan vardır. Bu etkin volkanların üste ikisi büyük okyanus çevresinde, genç kıvrımlı dağların bulunduğu yerlerde sıralanmıştır. Bu özelliğinden dolayı büyük okyanus kıyalarına "Pasifik ateş çemberi" denilmektedir. Geri kalan etkin volkanlar atlas okyanusunda Akdeniz ülkelerinde ve Doğu Afrika"dadır.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Avedesk 1.3 Bölüm 1     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     İşte Karşınızda Yeni Honda Civic     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     StrokeIt 9.5     Avedesk Bölüm2     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     Windows Vista Güncelleştirme Paketi     NanoTeknoloji Nedir?     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     Murat Günak kimdir?     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Barkod Nedir?     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     C-Metisse (Citroen'in Yeni Bombası)     MouseIMP Pro     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Windows Vista Sidebar     H-racer ve Hydrogen Station     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     Ürün incelemesi: Saitek P3000 Wireless PRO Gamepad     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     Pardus Linux 2007 Beta 2     VISTA TRANSFORMATION PACK 6.0     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Apple iPhone     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     Saab Bio Power     TecrubeliPilotAraniyor.COM     Mobility Radeon X1900     Super Mario artık Nintendo Wii ‘de     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     10.000 Pardus     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     Ford Mustang Giugiaro Konsept     Microsoft Virtual PC 2007     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     Kuantum Bilgisayarlar Geliyor     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     Yahoo Messenger Vista !     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     Kuantum Bilgisayarlar     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     F1'e geri sayım…     HP iPAQ Voice Messenger 510 ; Ses tanıma, Wi-Fi, Windows Mobile 6.0 hepsi bir arada     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     Oyunlar yeni bir boyut kazandı: TrackIR!     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Vista Aero Reloaded     Yod'm 3D     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     Yahoo'dan Sınırsız Email Kapasitesi     Türk insanına has Google Logoları…     AeroClear Glass for Vista Theme     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm1     NuSphere PhpED IDE     Google Spreadsheets     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     Vista'da Farklı Temalar Kullanmak     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     Nükleer Santraller: Nasıl Çalışır? Problemleri Nelerdir?     İTÜRO     İTÜ Robot Olimiyatları     Vestel, Tamamen Türk Yapımı Yakıt Pili Üretti     Free Loader güneş pili     Hovercraft: Sınır Tanımayan Araç     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Beynimiz Nasıl Öğreniyor?     Adobe CS3 ile Mac'te, Daha Fazla Şey Yapın     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Güneş Enerjisi Nedir?     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler