Gazne hükümdarna (970 - Gazne 1030) Mahmut "Gaznevi" de denir. Gazne Valisi Alp Tigin’in önde gelen komutanlarından, Sebük Tigin’in oğludur. Daha çocuk yaşta zekâsı ve yürekliliğiyle dikkat çekip Büst Valiliği’ne getirildi.

Babasıyla birlikte, Hindulara karşı düzenlenen Lamagan Savaşı’na (986/987) katılıp büyük yararlıklar gösterdi. 992’ de Ebu Ali Simcur’un Samanoğulları topraklarına saldırması üzerine Sebük Tiğin ve oğlu Mahmut’un yardımlarıyla bu tehlikeyi uzaklaştıran Hükümdar Nuh bu başarısından ötürü Mahmut’a Seyfettin sanını verip kendisini Horasan Valiliği’ne getirdi. Sebük Tigin 997’de ölünce yerine veliaht oğlu İsmail geçtiyse de öteki oğlu Mahmut kardeşine kendisinin yaşça daha büyük olduğunu, tahtı kendisine teslim etmemesi durumunda üzerine yürüyeceğini bildirdi. İsmail’in tahtından vazgeçmediğini görünce amcası

Buğracık ve kardeşi Nasr ile birleşerek Gazne’ye yürüdü. Kent önlerine geldiklerinde İsmail sığındığı kaleden çıkıp teslim oldu ve Mart 998’'de Mahmut Gazne tahtına çıktı. Karahanlı İlig Han Nasr bin Ali'’nin 999’'da Samanoğullarının başkenti Buhara’ya girerek hanedanının tüm üyelerini özkend’e sürmesi üzerine tam bir bağımsızlık kazanan Mahmut Horasan’a kardeşi Nasr’ı vali atadı. Horasan, Herat, Büst ve Kabil bölgesinde tam bir egemenlik kuran Gaznelİ Mahmut, dönemin ünlü hukukçularından Ebu Hamit el-İsferaini’yi Bağdat’a gönderip durumu Abbasi Halifesi el-Kadir-Billah’a bildirdi. Halife, Mahmut’un elçisini sevinçle karşıladı ve kendisine “hilat, ” taç ve bayrak gönderdi. Ayrıca “Velî-Emirü’l-müminin”, “Yeminü’d-devle” ve "Eminü’l-Mille” sanlarını verdi. İslam kaynaklarına göre “sultan” sanını kullanan ilk hükümdar Gazneli Mahmut’ tur. Gaznelilerin ilk bağımsız hükümdarı olan Gazneli Mahmut, önce Saffariler sonra da Karahanlılarla olan ilişkilerini yoluna koyup kuzey yönünü güven altına aldıktan sonra 1000’de 1. Hint seferine çıktı. Peşaver’e karşı düzenlenen bu seferle Caypal’ı tutsak alıp pek çok değerli ganimet elde etti (1001). Vayhand üzerine yaptığı 2. seferinde yine zengin ganimetlerle dönüp Gazi sanını aldı. Bhatiya Bölgesi’ne yapılan 3. seferde racanın canına kıyması sonucu çok sayıda tutsak ve fille birlikte büyük çapta ganimet elde edildi (1004). 1005 sonbaharında yapılan 4. seferinde Multan ele geçirildi ve Caypal’ın ailesinden Suhpal Müslüman oldu.

Gazneli Mahmut'un vali atandığı Suhpal, Gazneli Mahmut'un ayrılması üzerine islamdan dönüp ayaklandı, 5. Hint Seferi’ne çıkan Gazneli Mahmut Suhpal’ı tutsak alıp ölünceye kadar hapsettirdi. Pencap’a yapılan 6. Hint Seferi’nden zengin ganimetlerle dönüldü (1009). Narayan’ a yapılan 7. Hint Seferi barışla sonuçlandı. 1010’daki 8. Hint Seferi ile Multan’a giren Mahmut, Karmatileri ağır bir yenilgiye uğrattı. 1013'te 9. Hint Seferi’nde Naradin üzerine yürüyüp yeni ele geçirilen yerlerde mescitler yaptırdı (1014). Tapisar’a yapılan 10. seferde Hinduların büyük bir putu Gazne’ye getirildi. 1016’da yapılan 11. Hint Seferi kış nedeniyle başarısızlığa uğradı. 1018 sonbaharında 1018 sonbaharında Kanavc’a yürüyen Mahmut, pek çok putu kırıp büyük ganimetlerle döndü (12. Seter). 1019’daki 13. Seferde ise Kalincar racası üzerine gidildi ve Kabil'in doğusundaki bölge halkına İslamiyet kabul ettirildi. 1021. 'deki 14. Sefer başarısızlıkla sonuçlandı. 15. Sefer yine Kalincar’a yapıldı (1022). Gazneli Mahmut’un en ünlü Hint Seferi Sumnat’a yapılan 16. Seferdi. Sumnat' ta Hindistandaki tüm öteki putların hükümdarı olarak kabul edilen Tanrı Siva’ya ait ünlü bir put vardı. Binlerce ziyaretçinin armağanlar sunduğu tapınakta sürekli olarak hizmet veren 500 erkek ilahici ve dans eden 500 kadın vardı. Sultan Mahmut hem bu inancı yıkmak hem de zengin ganimet elde etmek amacıyla 1025'te sefere çıktı; bir yıl sonra Sumnat’a vardı. İkinci saldırıda kent ele geçirilip putlar yıkıldı, hazineler yağmalandı. Ünlü put da dört hükümdarı olarak kabul edilen Tanrı Siva’ya ait ünlü bir put vardı. Binlerce ziyaretçinin armağanlar sunduğu tapınakta sürekli olarak hizmet veren 500 erkek ilahici ve dans eden 500 kadın vardı. Sultan Mahmut hem bu inancı yıkmak hem de zengin ganimet elde etmek amacıyla 1025’'te sefere çıktı; bir yıl sonra Sumnat’a vardı. İkinci saldırıda kent ele geçirilip putlar yıkıldı, hazineler yağmalandı. Ünlü put da dört parçaya ayrılarak Gazne’ye götürüldü. Bu büyük zafer İslam dünyasında Mahmut’u söylence kahraman durumuna getirdi. Halife el-Kadir Billah da sultanı kutlayarak kendisine “Keh-füddevle ve’l-İslam” ünvanını verdi. Multan’a yapılan 17. Sefer de Çatların saklandıkları ada yağmalanıp içindeki-ter tutsak alındı.

Böylece Çatlar tehlikesini de ortadan kaldıran Sultan Mahmut Ahmed bin Yınaltekin’i Hint kuvvetlerinin başına geçirip Gazne’ye döndü. Son yılları Irak-ı Acem ve Horasan’da geçen Sultan Mahmut 1029’da Rey’e girip Büveyhilerin hâzinesini ele geçirdi. Batınileri dağıttı. Irak-ı Acem işlerini yoluna koyduktan sonra oğlu Mesut’u buraya vali atadı ve Nişabur’a döndü. Hastalığı nedeniyle son seferinde, başarısızlığa uğradı. Düzenlediği seferlerde İslamiyetin Hindistan’da yayılmasına çalışıp elde ettiği zengin ganimetlerle de ülkesini bayındır duruma getiren, Gazne, Belh ve Nişabur gibi kentlerin seçkin mimarlık eserleriyle süslenmesini sağlayan Gazneli Mahmut, Escedi, Gadaii, Ferruhi, Ferdevsi, El-Biruni, Unsuri gibi şairlere çeşitli açılardan destek olarak Farsçanın ve klasik İran edebiyatının doğuşuna katkıda bulundu.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     Avedesk 1.3 Bölüm 1     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     İşte Karşınızda Yeni Honda Civic     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     Avedesk Bölüm2     Windows Vista Güncelleştirme Paketi     StrokeIt 9.5     NanoTeknoloji Nedir?     Murat Günak kimdir?     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Barkod Nedir?     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     MouseIMP Pro     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Windows Vista Sidebar     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     H-racer ve Hydrogen Station     Ürün incelemesi: Saitek P3000 Wireless PRO Gamepad     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     Pardus Linux 2007 Beta 2     VISTA TRANSFORMATION PACK 6.0     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Saab Bio Power     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     TecrubeliPilotAraniyor.COM     Super Mario artık Nintendo Wii ‘de     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     10.000 Pardus     Mobility Radeon X1900     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Ford Mustang Giugiaro Konsept     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Microsoft Virtual PC 2007     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     Kuantum Bilgisayarlar Geliyor     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     Yahoo Messenger Vista !     Kuantum Bilgisayarlar     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     HP iPAQ Voice Messenger 510 ; Ses tanıma, Wi-Fi, Windows Mobile 6.0 hepsi bir arada     F1'e geri sayım…     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     Yod'm 3D     Oyunlar yeni bir boyut kazandı: TrackIR!     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Vista Aero Reloaded     AeroClear Glass for Vista Theme     Yahoo'dan Sınırsız Email Kapasitesi     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm1     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     Türk insanına has Google Logoları…     Vista'da Farklı Temalar Kullanmak     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     Google Spreadsheets     NuSphere PhpED IDE     Nükleer Santraller: Nasıl Çalışır? Problemleri Nelerdir?     İTÜRO     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     İTÜ Robot Olimiyatları     Vestel, Tamamen Türk Yapımı Yakıt Pili Üretti     Free Loader güneş pili     Hovercraft: Sınır Tanımayan Araç     Beynimiz Nasıl Öğreniyor?     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Adobe CS3 ile Mac'te, Daha Fazla Şey Yapın     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri     Motorlarda Piston Tipleri ve Kullanılan Malzemeler     Güneş Enerjisi Nedir?     Güneş Enerjisinden Elektrik Nasıl Elde Edilir?    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler