Âb-ı hayat suyu, içeni ölümsüz yaptığına inanılan bir çeşit içecek olarak efsanelerde geçer. Bir diğer adı da Bengü su'dur. Bengü kelimesi, Türkçe'de ebedi, sonsuz demektir. Örneğin, Orhun Abidelerinde, bizzat Bilge Kağan diktirdiği yazıtlara ebedi taş anlamına gelen "bengü taş" demiştir. Âb-ı hayat suyu, terim anlam olarak suyun yaratılış inancındaki yaratma imini alıp ölümsüzlük, ebedilik kavramlarına bağlamıştır. Bildiğimiz gibi "su" kavramında hayat, canlılık, yaratıcılık vardır. Dünya'nın ve Dünya'daki varlıkların yapıtaşı sudur. su sayesinde bir ağaç canlanır ve gelişir.

Âb-ı hayat suyu, Türk kültüründe oldukça sık ve, özellikle din, mitoloji, edebiyat alanlarında sık sık karşımıza çıktığı gibi, yabancı kültürlerde de, "Felsefe Taşı" gibi imlerle karşımıza çıkar. Ama Felsefe Taşı konusu başka yazımızın konusu olsun. Biz şimdi Türk kültüründeki Âb-ı hayat'a odaklanalım.

Âb-ı Hayat'ın kökeni Sümerlere kadar uzanır ve dini kaynak olarak Hızır ve İlyas Peygamberlerle ilişkili kılınmıştır. Söylentiye göre âb-ı hayat'ı ilk içen insanlar Hızır ve İlyas Peygamberlerdir. Özellikle Hızır, âb-ı hayatla ilgili ilime sahip olan zât olarak geçer. Ve yine dini kökenli bir efsaneye göre; Musa Peygamber, Hızır'ı bulmayı çok istemiş ve aramaya çıkmıştır. Allah'da ona ölü bir balığı kovasına koyup yanına almasını ve balığın canlandığı yerde Hızır'ı bulacağını söylemiştir. Daha sonra Hz Musa yazılı kaynaklarda "iki denizin birleştiği yer" olarak geçen ve tahminlerce Cebeli-Tarık Boğazı civarları olan (Akdeniz ile Atlas Okyanusunun birleştiği nokta) bir yerde dinlenmek için durmuştur. ve burada bir su kaynağından abdest alırken ellerinden damlayan su kovadaki ölü balığın üzerine sıçramış ve ölü balık canlanmıştır. İşte balığı canlandıran bu su âb-ı hayattır ve burada da Musa peygamber Hz Hızır'ı bulmuştur.

Ayrıca Gılgamış, Oğuz Kağan, Köroğlu gibi destanlarda ve Büyük İskender'in hayatında âb-ı hayat'a ilişkin izlere rastlanır.

Âb-ı Hayat suyu, Zulmat denilen hayali, ütopik veya şu an yeri sır olan bir ülkede bulunur.

Nesîmî'nin aşağıdaki beyiti âb-ı hayâtın bulunduğu yeri anlamak için yeterlidir;

hızr eger zulmata vardı istedi âb-ı hayât

ben dudağın çeşmesinde âb-ı hayvân bulmuşum

Yaygın anlatıya göre bu ülkeyi tek bulan Hızır ve İlyas'tır ve onlardan başka da kimse bulamayacaktır. Yaygın olmayan bir başka söylentiye göre de, vücudundaki dayanılmaz ağrılardan bunalan Büyük İskender uzun yılar bu suyun peşinden koşmuş ve bulmuştur. İçtiği bu su vücut ağrılarına iyi geldiyse de ölümsüzlük kazanmadığını biliyoruz.

Âb-ı hayat kavramı, efsanelerdeki ölümsüzlük veren su anlamından başka, Halk Edebiyatındaki bade içme geleneğinde karşımıza çıkar. Halk ozanları, rüyalarında bir güzelin elinde bade denilen bir tür sıvı içerler. bu sıvıyı içtikten sonra halk şiiri söyleme ilhamını aldıklarına inanırlar. İşte bu sıvı inanışa göre âb-ı hayattır. buradaki ölümsüzlük kavramı ise, şairin badeyi içtikten sonra eşsiz şiirler yazıp, eserleri vasıtasıyla ölümsüz olduklarıdır. Nitekim Karacaoğlan bugün şiirleriyle yaşayan ve bizler öldükten sonra da yaşamaya devam edecek olan bir halk şairidir.

Netice olarak âb-ı hayat efsane mi gerçek mi? sorusuna tam olarak bir cevap vermemiz imkansız. Fakat gerek bizim kültürümüzde, gerekse dünya kültüründe önemli bir yeri olduğu aşikar olan bu simgenin, mitoloji, edebiyat gibi alanları zenginleştirip katkılarda bulunduğu apaçık ortadadır.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Avedesk 1.3 Bölüm 1     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     İşte Karşınızda Yeni Honda Civic     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     StrokeIt 9.5     Windows Vista Güncelleştirme Paketi     Avedesk Bölüm2     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     NanoTeknoloji Nedir?     Murat Günak kimdir?     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     Barkod Nedir?     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     C-Metisse (Citroen'in Yeni Bombası)     MouseIMP Pro     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     Windows Vista Sidebar     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     H-racer ve Hydrogen Station     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     Pardus Linux 2007 Beta 2     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Apple iPhone     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Saab Bio Power     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     10.000 Pardus     Mobility Radeon X1900     TecrubeliPilotAraniyor.COM     Super Mario artık Nintendo Wii ‘de     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Ford Mustang Giugiaro Konsept     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     Kuantum Bilgisayarlar Geliyor     Microsoft Virtual PC 2007     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Yahoo Messenger Vista !     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Kuantum Bilgisayarlar     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     F1'e geri sayım…     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     Yod'm 3D     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Vista Aero Reloaded     Oyunlar yeni bir boyut kazandı: TrackIR!     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Türk insanına has Google Logoları…     AeroClear Glass for Vista Theme     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm1     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     Yahoo'dan Sınırsız Email Kapasitesi     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     Vista'da Farklı Temalar Kullanmak     Google Spreadsheets     NuSphere PhpED IDE     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     İTÜRO     Nükleer Santraller: Nasıl Çalışır? Problemleri Nelerdir?     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     İTÜ Robot Olimiyatları     Free Loader güneş pili     Hovercraft: Sınır Tanımayan Araç     Vestel, Tamamen Türk Yapımı Yakıt Pili Üretti     Beynimiz Nasıl Öğreniyor?     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Adobe CS3 ile Mac'te, Daha Fazla Şey Yapın     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Güneş Enerjisi Nedir?     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri     Motorlarda Piston Tipleri ve Kullanılan Malzemeler     Geleceğin Yakıtı, Hidrojen Nedir?     Crysis'in sahne tasarımlarına bir göz atalım    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler