Dioksin, benzer yapıya sahip olan büyük bir grup kimyasal bileşiğin genel ismidir. Bu bileşikler karbon, oksijen, hidrojen ve klor atomlarından oluşmaktadır.

Dioksin molekülündeki klor atomlarının sayısı ve pozisyonları, zehirlilik derecesini belirler. En zehirli olanları dört klorlu dioksin bileşikleridir. Bunlar TCDD olarak bilinir ve üzerinde en çok çalışılan dioksin bileşiklerinden biridir. Bu bileşikler, çevrede yok olmaz ve çok küçük miktarları dahi öldürücü nitelikte olabilir.

Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler (PCDD) ve poliklorlu dibenzofuranlar (PCDF) yapısal, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin birbiriyle benzer olması nedeniyle dioksinler olarak adlandırılırlar. Dioksin ve furanlar (PCDD/F) karbon, hidrojen, oksijen ve klor içeren renksiz ve kokusuz aromatik bileşiklerdir. Bu bileşikler, kimyasalların geniş bir grubunu oluşturmakta olup, 135 farklı PCDD/F bileşiğinin 17 tanesi en toksik olanlardır. Bu bileşikleri toksik güçleri, klor gruplarının molekülde bağlandıkları karbon atomuna göre değişiklik göstermektedir. Bu toksik bileşikler, kimyasal işlemlerin ürünleri olarak oluşurlar ve bu kimyasal işlemlerin aralığı doğal olaylardan (volkanik patlamalar, orman yangınları) antropojenik işlemlere (atık yakma tesisleri, kağıt endüstrisi, kimya endüstrisi, metal endüstrisi, kimyasal madde üretimi, motorlu taşıtlar) kadar uzanır.

Kompost ve kanalizasyon çamurunda klorofeniller, enzimatik reaksiyonlarla PCDD/F'ye dönüşür. Yine de bu kimyasal endüstri ve yanma işlemleri ile karşılaştırıldığında ihmal edilecek seviyededir. Elektrik üretim tesislerinde özellikle tehlikeli atıklar (patlayıcı maddeler, radyoaktif maddeler, akü ve piller) yakıldığı zaman tehlikeli PCDD/F emisyonları daha etkili oluşur.

PCDD ve PCDF bileşiklerinin en önemli özellikleri biyolojik, fotolitik, kimyasal olarak bozulmaya dirençli olmaları, besin zincirinin üst seviyesinde yüksek konsantrasyona ulaşmaları ve atmosferik taşının mekanizmaları ile kaynaktan çok uzak mesafelere taşınabilmeleridir. Bunlar çevrede sediment ve organik madde içinde tutunup bağlanabilirler. Bu bileşikler oldukça toksik kimyasallardır ve kanser, hormon kesilmesi, bağışıklık sisteminde düzensizlik gibi ciddi sağlık problemleri yaratabilir. Tolore edilebilen günlük miktar kilogram başına 1 pikogramdır.

Dioksinli bileşikler, laboratuvarlardaki kimyasal analizlerde kullanımı haricinde herhangi bir amaçla sentezlenmeleri yasaktır. Tabiatta bulunan dioksinli bileşikler kimyasal olaylara ve yüksek ısıya bağlı olarak oluşurlar. Doğada çeşitli amaçlarla kullanılan kimyasal maddelerin bir yan ürünü olarak dioksin şekillenmesi kimyasal süreç olarak tanımlanır.

Kimyasal ve termal süreçler sırasında açığa çıkan dioksin bileşikleri çoğunlukla hava yoluyla taşınarak su, toprak, hayvansal dokular ve bitkilerde birikirler. Bu bileşiklerin yağda çözünürlük oranları fazla olduğundan özellikle organik maddeler, toprak ve bitkilerde daha yoğun olarak birikmektedir. Doğada bulunan dioksin bileşikleri özellikle bitkiler yolu ile hayvanlar tarafından alınır ve hayvanların yağ dokularında birikerek kararlı durumda bulunurlar. İnsanlar, dioksin bileşiklerini hayvansal ve bitkisel gıdalar yoluyla alarak dioksine maruz kalırlar. İnsanlardaki dioksin zehirlenmelerinin % 90'ının besin zinciri yoluyla olduğu bildirilmektedir.

PCDD/F, iki benzen halkası içeren bir klorlu aromatik bileşiktir. Dioksin molekülü iki oksijen atomu ile bağlanırken, furan molekülü tek oksijen atomu ile doğrudan bağlanır. Standart atmosferik koşullar altında bütün dioksinler katıdır ve suda az çözünürler.

Poliklorlu dibenzo-p-dioksin ve poliklorlu dibenzofuran, 1 ila 8 klor atomlu trisiklik aromatik hidrokarbonların bir grubudur. Dioksinin moleküler yapısı iki benzen halkasının bir çift oksijen atomu ile bağlanması ile oluşur. Dioksinli bileşikler terimi; 75 PCDD, 135 PCDF ve 12 PCB'li bileşik olmak üzere toplam 222 farklı kimyasal yapıyı temsil etmektedir.

Dioksin Kaynakları

Kâğıt üretim endüstrisi, çevrenin dioksinle bulaşmasında en önemli kaynaklardan biridir. Hammaddenin muhafazası amacıyla kullanılan klorofenoller çevreyi kontamine etmektedir. Denizaşırı taşınan tomrukların artan tuz miktarına bağlı olarak klor yükü de artmaktadır. Ayrıca odundaki lignin gibi hidrokarbon yapılar dioksin oluşumunda öncü olarak bilinmektedir. Meydana gelen dioksinler sıvı atıklarla çevreye taşınmakta ve gıda zincirine girmektedir.

Fungusit, insektisit ve bakterisit olarak kullanılan klorofenollerin üretimi esnasında dioksin yan ürün olarak oluşur ve dolayısıyla ticari klorofenollerde de mevcuttur. 2, 4, 5-Trikloro fenoksi asetikasit gibi fenoksiherbisitler de üretimleri esnasında oluşan TCDD ve diğer poliklorlanmış dioksinleri içermektedir. Günlük hayatımızda sıklıkla kullandığımız farmasötik preparatlada da (tıp, dişçilik ve kozmetik ürünlerinde) 200 ila 500 mg/kg düzeyinde dioksin bulunmaktadır. Süt ürünlerinde kullanılan kağıt ambalajlar ve kartonlar dioksin ve kartonlar dioksin kontaminasyon kaynaklarıdır. Bu kontaminasyon cam kaplara göre daha fazladır ve zamanla artmaktadır.

Dioksin içerme potansiyeli olan diğer başlıca ürünler de; motor ve madeni yağlar, immersiyon yağları, ısı iletimi için kullanılan akışkanlar ve hidrolik sıvılar, boya ve mürekkep, vakslar, pestisiter, lastikler, elektrik ekipmanları, silo örtüleri, ahşap koruyucu ajanlar, süt işletmelerinde ekipman bakımında kullanılan gres yağı ve yağ karışımları, süt sağım makinelerinin vakum pompalarında bulunan vakum yağları sayılabilir.

Endüstri bölgelerindeki atıklar ve havanın da dioksin bulundurma potansiyeli yüksektir.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Avedesk 1.3 Bölüm 1     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     Avedesk Bölüm2     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     StrokeIt 9.5     Windows Vista Güncelleştirme Paketi     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Murat Günak kimdir?     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     NanoTeknoloji Nedir?     Barkod Nedir?     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     MouseIMP Pro     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Windows Vista Sidebar     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     H-racer ve Hydrogen Station     Ürün incelemesi: Saitek P3000 Wireless PRO Gamepad     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     VISTA TRANSFORMATION PACK 6.0     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Saab Bio Power     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Apple iPhone     Super Mario artık Nintendo Wii ‘de     10.000 Pardus     TecrubeliPilotAraniyor.COM     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Ford Mustang Giugiaro Konsept     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Kuantum Bilgisayarlar Geliyor     Microsoft Virtual PC 2007     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     Yahoo Messenger Vista !     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Kuantum Bilgisayarlar     F1'e geri sayım…     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     HP iPAQ Voice Messenger 510 ; Ses tanıma, Wi-Fi, Windows Mobile 6.0 hepsi bir arada     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Yod'm 3D     Vista Aero Reloaded     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Oyunlar yeni bir boyut kazandı: TrackIR!     Türk insanına has Google Logoları…     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     AeroClear Glass for Vista Theme     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm1     Yahoo'dan Sınırsız Email Kapasitesi     NuSphere PhpED IDE     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     Google Spreadsheets     Vista'da Farklı Temalar Kullanmak     Nükleer Santraller: Nasıl Çalışır? Problemleri Nelerdir?     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     İTÜRO     Free Loader güneş pili     Vestel, Tamamen Türk Yapımı Yakıt Pili Üretti     İTÜ Robot Olimiyatları     Hovercraft: Sınır Tanımayan Araç     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Adobe CS3 ile Mac'te, Daha Fazla Şey Yapın     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Motorlarda Piston Tipleri ve Kullanılan Malzemeler     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri     Güneş Enerjisi Nedir?     Hidrojen Yakıt Pilleri Nasıl Çalışır?     Colin McRae: DIRT     Crysis'in sahne tasarımlarına bir göz atalım     Geleceğin Yakıtı, Hidrojen Nedir?    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler