Soğutma sisteminin amacı motordaki fazla ısıyı giderip, motoru en verimli ısıya en kısa zamanda yükseltip o ısıda kalmasını sağlamaktır. İdeal olan çalışma şartları ne olursa olsun soğutma sistemi motoru en verimli ısıda çalıştırmalıdır. Yakıt motorda yandıkça yakıttaki enerjinin yaklaşık 1/3 ü işe çevrilir. Diğer 1/3 ü ise hiç kullanılmadan egsozdan dışarı yanmamış yakıt olarak atılır ve geri kalan 1/3 ise ısı enerjisine dönüşür. İçten yanmalı motorlarda soğutma sistemi olmazsa olmazlardandır. Çünkü hiç bir soğutma sistemi bulunmazsa yanan yakıttan açığa çıkan ısıdan parçalar erir veya aşırı genleşerek pistonlar silindirlerin içinde hareket edemeyecek kadar genişler.

Ana iki tip soğutma sistemi vardır;

Sıvı Soğutma

Hava Soğutma

Sıvı Soğutma

Motor bloğu içerisine ve motor boşluklarına yerleştirilmiş boru ve kanallardan sıvı dolaştırılmasıyla soğutma sağlanır. Motor bloğunda dolaşıp ısınan sıvı ise, radyatöre gelerek arkasındaki fan yardımıyla soğutulur ve tekrar devirdaime katılır. Yani sıvı soğutmalı sistemde hem sıvı hem de hava soğutma beraber kullanılır.

Hava Soğutma

Bazı eski araçlar ve çok az modern araç(örneğin Volkswagen) hava soğutma sistemi kullanır. Bu tip soğutmaya sahip motorların blokları ısı iletim katsayısı yüksek alüminyum alaşım malzemelerden üretilir. Motor bloğunda silindir çevresinde kanatçıklar yer alır ve güçlü fanlarla ısı hızla dışarı atılır. Bu tip soğutmaya sahip motorların soğuk havalarda antrifriz ihtiyacı ve bu nedenle oluşabilecek motorbloğu çatlaması gibi riskleri bulunmamaktadır.

Su Soğutma Sisteminin Bölümleri;

Su soğutmalı bir motorun soğutma sistemi; motorun su kanalları, termostat, su pompası, radyatör ve kapağı, elektrikli veya kayışlı fan, hortumlar, kalorifer radyatörü ve genleşme kavanozundan oluşur. Yakıt yakan motorlar büyük miktarda ısıyı açığa çıkarırlar. Egsoz sistemi ısının çoğunu alır, fakat motorun silindir duvarları, pistonları, ve silindir kapağı gibi parçalar da büyük miktarda ısıyı absorbe ederler. Eğer motorun bir kısmı çok ısınırsa yağ tabakasının koruma kabiliyeti kalmaz, yağsızlık da motora büyük hasar verebilir. Diğer taraftan eğer motor düşük hararette çalışırsa hiç verimli olmaz, yağ kirlenir, tortular oluşur, yakıt sarfiyatı artar. Bundan dolayı motor ısınana kadar soğutma sistemi devreye girmeyecek şekilde tasarlanmıştır.

Radyatör

Radyatör, motordan alınan ısıyı dağıtan, yokeden aygıta verilen isimdir. Azami miktarda suyu kanallarında tutup, atmosferle büyük bir alanını temas ettirerek soğutma işlemini gerçekleştirir. Su taşıyan kanallardan oluşan petekleri ve suyun girişini sağlayan üst kazan ve motora tekrar geri gönderen alt kazandan meydana gelir. Kimi radyatör ise yandan kazanlıdır, çalışma esnasında motordaki su üst kazana gelir ve kanallara üstten dağılırlar. Su ısısını kanallardan aşağıya akarken, gelen hava akımı sayesinde kaybeder.

Kalorifer Radyatörü

Kalorifer radyatörü aracın için ısıtmada kullanılır. Kalorifer radyatörü torpidonun içinde bulunur, ısınmış antifrizin bir kısmı bu radyatörden geçirilir. Havalandırmayı açıp sıcağa ayarını sıcağa getirdiğinizde hemen arkasında bulunan küçük elektrik fanı çalışır ve aracın içi ısıtılmaya başlar. Motor ısınmadan kalorifer radyatörü de iş göremez. Çünkü aslen motordan aldığı ısıyı araç kabini içerisine üfleme prensibiyle çalışır.

Su Pompası

Su pompaları değişik tasarımlarda gelir. Fakat bir çoğu dönen bir parça ile suyu motor bloğuna gitmeye zorlar. Birçok arkadan itişli otomobillerde fan su pompası şaftının ucuna bağlıdır. Su pompaları verimli olmaları için hızlı dönmelidir fakat gücünü krank miline bağlı V kayışından aldığından aşınmış veya gevşek V kayışları kaymaya sebep verir, bu da su pompasının verimini düşürür.

Genleşme Kavanozu

Birçok soğutma sistemi radyatörün taşma horutmuna bağlı plastik taşma kabı ya da genleşme kavanozu kullanır. Soğutucu sıvının genleşmesi durumunda bu depo ekstra bir yer sağlamış olur, bundan dolayı genleşme kavanozu da denir. Motor ısındıkça içerisindeki soğutucu sıvı genleşir. Eğer genleşme kavanozu olmazsa, soğutucu sıvı taşma hortumundan dışarı taşar. Soğutma sisteminde motor soğuyunca bir vakum oluştuğundan bu vakum genleşme kavanozuna taşmış olan sıvının tekrar sistem içine emilmesine olanak sağlar. Bu tamamen kapalı bir sistemdir ve soğutucu sıvı, genleşme kavanozu ve sistem arasında genleşme ve büzülme ile gider gelir. Bu durumda sistem doğru çalışıyorsa hiç bir sıvı kaybı olmaz. Genleşme kavanozunun bir diğer özelliği hava kabarcıklarını yokedebilmesidir. Hava kabarcıkları bulunan bir soğutucu sıvı bulunmayana göre daha düşük verim sağlar. Genleşme kavanozunun asıl amacı ise, radyatörün devamlı olarak dolu olmasını sağlamaktır.

Radyatör Kapağı

Sistemin içindeki suyu basınç altında tutarak motorun soğumasını sağlar. Radyatör kapağı radyatördeki soğutucu sıvıyı önceden belirlenmiş bir basınçta tutar. Eğer sıvı basınça altında tutulmazsa kaynar ve buharlaşarak yokolur. Radyatör kapağı gerekli basıncı sağlayarak kaynamayı durdurur. Kaynama noktası basınçla birlikte arttığından sistemin içindeki sıvı 100 dereceyi geçse bile kaynamaz.

Termostat

Aracın ilk çalıştırılma anında ısınmasına izin veren sistemdir. Termostat sayesinde soğutma sıvısı ilk etapta devreye sokulmayarak aracın çalışması için gerekli optimum motor sıcaklığına gelmesi sağlanır. Bu sıcaklık aşıldıktan ve pistonlar optimum genleşmeye ulaştıktan sonra, sonra soğutma sıvısı devreye girerek motor sıcaklığını sabit tutar.

Fanlar

Yeterince hızlı gidiyorsanız aracın ön ızgarasından geçen hava akımı radyatör peteklerinden geçerek soğutma işlemini yapar. Eğer yeterince hızlı gitmiyorsanız o zaman fanlar devreye girip havayı emerler. Düşük hızla giderken veya rölantide çalışırken fanlar soğutmayı sağlar. Genelde su pompası şaftı üzerine monte edilmiş fanlara hareketi V kayışları verir. Ayrıca bağımsız bir ünite olarak da takılabilirler. Bağımsız fanlar ise aküye bağlıdır ve elektrikle çalışırlar.

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     Avedesk 1.3 Bölüm 1     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     Windows Vista Güncelleştirme Paketi     StrokeIt 9.5     Avedesk Bölüm2     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     Murat Günak kimdir?     NanoTeknoloji Nedir?     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     Barkod Nedir?     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     MouseIMP Pro     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     H-racer ve Hydrogen Station     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Windows Vista Sidebar     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     Ürün incelemesi: Saitek P3000 Wireless PRO Gamepad     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     VISTA TRANSFORMATION PACK 6.0     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Saab Bio Power     Apple iPhone     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Super Mario artık Nintendo Wii ‘de     TecrubeliPilotAraniyor.COM     10.000 Pardus     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     Ford Mustang Giugiaro Konsept     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Microsoft Virtual PC 2007     Kuantum Bilgisayarlar Geliyor     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     Yahoo Messenger Vista !     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Kuantum Bilgisayarlar     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     HP iPAQ Voice Messenger 510 ; Ses tanıma, Wi-Fi, Windows Mobile 6.0 hepsi bir arada     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     F1'e geri sayım…     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Vista Aero Reloaded     Oyunlar yeni bir boyut kazandı: TrackIR!     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Yod'm 3D     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     AeroClear Glass for Vista Theme     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     Yahoo'dan Sınırsız Email Kapasitesi     Türk insanına has Google Logoları…     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm1     Vista'da Farklı Temalar Kullanmak     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     NuSphere PhpED IDE     Google Spreadsheets     İTÜRO     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     Nükleer Santraller: Nasıl Çalışır? Problemleri Nelerdir?     Hovercraft: Sınır Tanımayan Araç     Free Loader güneş pili     İTÜ Robot Olimiyatları     Vestel, Tamamen Türk Yapımı Yakıt Pili Üretti     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Adobe CS3 ile Mac'te, Daha Fazla Şey Yapın     Motorlarda Piston Tipleri ve Kullanılan Malzemeler     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri     Güneş Enerjisi Nedir?     Geleceğin Yakıtı, Hidrojen Nedir?     Crysis'in sahne tasarımlarına bir göz atalım     Güneş Enerjisinden Elektrik Nasıl Elde Edilir?     Hidrojen Yakıt Pilleri Nasıl Çalışır?    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler