02/12/2014 1:06
Doğuda Gürcistan, Nahçıvan, Ermenistan ve İran'la komşudur. Kuzeyde, Kuzey Anadolu dağları ile Karadeniz Bölgesi'nden, güneyde, Güneydoğu Toroslar ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden ayrılır. Bölge doğudan batıya doğru bir üçgen biçiminde daralarak uzanır. Yüzölçüm olarak en büyük bölgemizdir.

Yerşekileri

Türkiye'nin en dağlık ve ortalama yükseltisi en fazla olan bölgesidir. Bölgenin kuzeyinde doğudan batıya doğru Yalnızçam, Allahuekber, Kop ve Çimen dağları bulunur. Orta kesimde Karasu, Aras, doğuda volkanik olan Nemrut, Süphan, Ağrı, Tendürek dağları yer alır. Güneyinde ise Güneydoğu Toroslar uzanır.

Bölgede bu sıra dağlar arasında yer alan çöküntü ovaları doğu-batı yönünde uzanmaktadır. Bölgenin kuzeyinde Kuzey Anadolu fay hattı boyunca uzanan Erzincan, Tercan, Erzurum, Horasan ve Pasinler ovaları graben (çöküntü) ovalarıdır. Doğusunda ise Kağızman ve İğdır ovaları vardır. Bölgenin güneyinde tarımın daha yoğun olarak yapıldığı Elbistan, Malatya, Elazığ ve Muş ovaları da graben ovalarıdır.

Bölgenin jeolojik yapısına bakıldığında birinci derecede deprem bölgesi olduğu görülür. Bölgede platolar geniş alan kaplar. Erzurum - Kars platosu Doğu Anadolu'nun en geniş platosudur. Bölgede dağların daha çok doğu-batı yönünde uzanmasından dolayı ulaşım da daha çok doğu-batı yönünde gelişmiştir.

Bölgede yerşekillerinin engebeli olmasından dolayı tarım alanları dardır. Bu nedenle tarımsal nüfus yoğunluğu fazladır. Yaz yağışlarıyla birlikte yetişen çayırlar hayvancılığın gelişmesinde etkili olmuştur.

Bölgenin yerşekillerinin yüksek ve engebeli olması iklimi, tarımı, nüfus ve yerleşmeyi, ulaşımı, sanayi faaliyetlerini, akarsuların hidroelektrik enerji potansiyellerini etkilemiştir.

Akarsu ve Gölleri

Doğu Anadolu Bölgesi'nin başlıca akarsuları, Hazar Denizi'ne dökülen Aras ve Kura ırmakları ile Basra Körfezi'ne dökülen Karasu ve Murat ırmaklarının birleşmesiyle oluşan Fı¬rat ve Dicle'dir.

Bölge akarsularının yatak eğimleri çok fazladır. Bu nedenle enerji potansiyelleri en fazla olan akarsular bu bölgededir. Nemrut Dağı'ndan çıkan lavların bir vadinin önünü kapamasıyla oluşan Van Gölü, bölgenin ve Türkiye'nin en büyük gölüdür. Bölgede yer alan diğer göller Erçek, Nazik, Çıldır, Hazar, Balık, Bulanık, Haçlı ve Nemrut gölleridir.

İklimi ve Bitki Örtüsü

Doğu Anadolu denizden uzak ve ortalama yükseltisi en fazla olan bölgedir. Bu nedenle bölgede sert karasal iklim görülür. Yıllık sıcaklık ortalamasının en düşük olduğu, kışların en uzun ve sert geçtiği, kar örtüsünün yerde en fazla kaldığı bölgedir.

Kış mevsiminde sıcaklıklar -40 °C ye kadar düşmektedir. Bölgede kışlar uzun sürmekte, özellikle Erzurum-Kars civarında 5-6 ay devam etmektedir. Yaz döneminde sıcaklık 20 °C civarındadır ve yaz mevsimi kısa sürmektedir. Yıllık sıcaklık farkı 30 °C den fazladır. Yağış daha çok ilkbahar ve yaz mevsiminde düşmektedir. İğdır ovası çevresine göre yükseltinin az olmasından (800 m) dolayı bölgenin en az yağış alan yeridir.

Bölgenin en yaygın bitki örtüsü bozkırdır. Erzurum - Kars bölümünde bitki örtüsü gür çayırlardır. Bazı kesimlerinde ormanlara rastlanır.

Tarım ve Hayvancılık

Türkiye'de yükseltisi en fazla, sıcaklık değerleri en düşük bölge Doğu Anadolu'dur. Bu nedenle;

-    Ürünlerin en geç olgunlaştığı

-    Tarım ürünü çeşitliliğinin en az olduğu

-    Sebze üretimine en az elverişli bölge burasıdır.

Yetiştirilen başlıca tarım ürünleri; buğday, arpa, şekerpancarı, tütün, kayısı ve patates gibi ürünlerdir.

Malatya Türkiye'de kayısı üretiminde ilk sıradadır. Bölgedeki tarım faaliyetleri daha çok bölgenin güneyindeki çöküntü ovalarında (Elbistan, Malatya, Elazığ ve Muş) yoğunlaşır.

Bölgede yerşekillerinin engebeliliği, tarım alanlarının azlığı, iklimin elverişsizliği, sanayinin geri kalmış olması nedeniyle hayvancılık çok önem kazanır. Erzurum-Kars çevresinde büyükbaş hayvancılık önemlidir. Bitki örtüsünün bozkır olduğu yerlerde ise küçükbaş hayvancılık yapılır. Fakat son yıllarda hayvancılıkta gerilemeler meydana gelmiştir. Kars, Bitlis ve Hakkari'de arıcılık gelişmiştir.

Nüfus ve Yerleşme

2000 nüfus sayımına göre 6. 1 milyon nüfusa sahiptir. Nüfus yoğunluğu en az olan bölgedir. Doğu Anadolu en çok göç veren bölgeler arasındadır. Yüzölçüm olarak en geniş bölge olmasına rağmen bölgenin yerşekillerinin çok engebeli ve yüksek olması, iklimin olumsuz etkisi ve sanayinin gelişmemiş olmasından dolayı nüfus azdır. Nüfus daha çok çöküntü hendekleri içindeki ovalarda toplanmıştır. Kırsal kesimde toplu yerleşme tipi görülür.

Sanayi gelişmediği için bölge nüfusunun yaklaşık %80'i tarım ve hayvancılıkla uğraşır. Bölgenin önemli yerleşim merkezleri Erzurum, Van, Erzincan, Malatya, Elazığ, Bingöl, Kars, Ağrı, Bitlis ve Hakkari'dir.

Madenler ve Endüstri

Türkiye'de yer altı zenginliğinin en fazla olduğu bölge Doğu Anadolu Bölgesi ve özellikle Yukarı Fırat Bölümüdür.

Demir: Divriği (Sivas) ve Hekimhan (Malatya)

Krom: Ergani, Guleman ve Maden

Bakır: Pötürge, Ergani ve Maden

Kurşun-Çinko: Keban

Linyit: Elbistan, İspir

Oltu taşı: Oltu (Erzurum)

Barit: Muş çevresinde

Kalay: Elazığ çevresinde

Kayatuzu: Kağızman, Narman ve Kars çevresinde çıkarılır.

Doğal şartların olumsuz etkilediği Doğu Anadolu Bölgesi'nde sanayi fazla gelişmemiştir.

Bölgedeki başlıca endüstri kuruluşları;

Et kombinaları: Malatya, Elazığ, Erzurum, Ağrı ve Van'da kurulmuştur.

Şeker fabrikaları: Malatya, Elazığ, Van, Erzurum, Muş ve Erzincan

Sigara fabrikaları: Malatya ve Bitlis

Dokuma ve İplik Fabrikaları: Daha çok pamuklu dokuma gelişmiştir. Malatya ve Erzincan'da kurulmuştur.

Çimento Fabrikaları: Elazığ, Erzurum, Kars ve Van'da kurulmuştur.

Turizm

Bölgede Doğubeyazıt yakınlarındaki İshak Paşa Sarayı, Erzurum'daki Aziziye Tabyaları, Ulucami, Çifte Minareli ve Yakutiye medreseleri, Ani harabeleri ile bölgenin birçok yerindeki kaplıcalar, Palandöken ve Sarıkamış kayak tesisleri önemli turizm alanlarıdır.

Bölgenin Bölümleri

A) Erzurum-Kars Bölümü

Bölgenin kuzeydoğusunda yer alır. Aşkale, Erzurum, İğdır, Kağızman, Pasinler ovaları buradadır. Erzurum - Kars ve Ardahan platoları geniş yer kaplar.

Türkiye'nin en soğuk yeridir. Kışlar uzun ve soğuk geçer. Yazlar serin ve yağışlıdır. Yaz yağışları gür çayırların yetişmesine, o da büyükbaş hayvancılığın önem kazanmasına yol açmıştır. En önemli gelir kaynağı büyükbaş hayvancılıktır. Küçükbaş hayvancılık da önemlidir. Tarım ürünleri sınırlıdır. Buğday, arpa, şekerpancarı üretilir. Sıcaklık düşük olduğu için tahılların en geç olgunlaştığı yerdir.

Iğdır Yöresi bölümün en alçak yeridir. İklim özellikleri yönünden kendine has bir konumu vardır. Yazlar çok sıcaktır. Tahıl, çeşitli meyveler ve pamuk üretilir. Bölümde et kombinaları, şeker ve çimento fabrikaları vardır. Nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının altındadır. Göç veren bir bölümdür.

B) Yukarı Murat - Van Bölümü

Bölümde dağlar geniş yer tutar. Özellikle volkanik olan dağlar fazladır. Bunlar; Nemrut, Süphan, Tendürek ve Ağrı dağlarıdır. Ovalar ise; Muş, Ağrı - Eleşkirt ovalarıdır.

Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü buradadır. Bu göl bir kapalı havzadır. Suları sodalıdır. Van Gölü ve doğusundaki Erçek Gölü volkanik set gölleridir. Geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olan bu bölümde daha çok buğday, arpa, şekerpancarı üretilmekte, küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır.

Nüfus bakımından Türkiye'nin en seyrek nüfuslu yerleri arasındadır. Nüfusun az olmasında iklim, yerşekilleri, tarımın sınırlı yapılması, gelirin düşük olması ve göç vermesi etkilidir.

Bölümün sanayi tesisleri; Muş, Ağrı ve Erciş'teki şeker fabrikaları ile Van'daki çimento fabrikası, Ağrı ve Van'daki et kombinasıdır.

C) Hakkari Bölümü

Doğu Anadolu'nun güneydoğusunu içine alır. Güneydoğu Torosların en yüksek kesimlerini kapsar. Buzul ve Sat dağları buradadır. En büyük ovası Yüksekovadır. iklimi sert karasal iklimdir. Kışlar uzun ve soğuktur. Yerşekilleri engebelidir. Bu durum ulaşım ağının gelişmesini engellemiştir.

Asıl geçim kaynağı hayvancılıktır. Tahıl üretimi yapılır. Arazinin engebeli, iklimin sert, tarım alanlarının sınırlı, ulaşımın kısıtlı, sanayinin gelişmemiş olduğu bu bölüm Türkiye'nin nüfus bakımından en seyrek yerlerindendir.

D) Yukarı Fırat Bölümü

Doğu Anadolu'nun İç Anadolu'ya doğru sokulan ve alanı en geniş olan bölümüdür. Bölümün güneyinde, Elbistan, Malatya, Elazığ ovaları vardır. Kuzeyde ise, Erzincan, Tercan ovaları bulunur. Bölüm daha çok plato görünümündedir. Doğu Anadolu'nun yükseltisi en az, yerşekillerinin en sade olduğu bölümüdür. Fırat'ın yukarı çığırı ile Karasu ve Murat nehirleri yer alır. Bu bölümdeki Keban ve Karakaya barajlarının Türkiye elektrik üretimindeki payları oldukça fazladır.

Doğu Anadolu'da iklim ve yerşekilleri özelliklerinin en uygun olduğu bölüm Yukarı Fırat olduğundan tarım diğer bölümlerinden daha çok gelişmiştir. Tahıl, şekerpancarı, kayısı, pamuk, tütün, sebze, meyve üretilir.

Bölümde pamuklu dokuma, sigara, şeker, çimento fabrikaları vardır. Afşin-Elbistan'daki termik santral, Bitlis'te sigara fabrikası Elazığ ve Malatya'da şeker fabrikaları bulunur. Türkiye'nin en zengin maden yataklarına sahip olan bölümüdür. Sivas-Divriği, Malatya Hekimhan'da demir, Elbistan'da linyit, Ergani ve Maden'de bakır, Guleman'da krom, Keban'da kurşun ve çinko çıkarılır.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Güvenlik Kodu
Popüler Sayfalar:
Son Ziyaretler:
Mafia 2: Mafya Efsanesi Geri Dönüyor…     AMD'nin Üç Çekirdekli(triple-core) Phenom İşlemcileri Hazır     WordPress 2.5 Sürümü Yayınlandı     LG LH2300: Full Multimedia Telefon     Cellink T/M: Usb bellek, microSD kart okuyucu ve mobil şarj ünitesi bir arada     Teclast M26: Tamamen Dokunmatik Cep Telefonu     İpod İçin Ezan Vakitleri Programı: iAthan     Call of Duty 5: Yapım Aşamasında Olduğu Duyuruldu     HP Elite: 3 Megapiksellik Web Kamerası     Sony HDR-TG3E Handycam: Dünyanın En Küçük Full HD Kamerası     Güneş Enerjisiyle Çalışan Ekonomik Şarj Aleti     Google Maps'e Trafik Hizmeti Eklendi     Türk Telekom'dan Görüntülü Telefon Hizmeti(Videofon)     Google Görsel(Resim) Arama Fonksiyonunda Çağ Atlıyor     Samsung P960: İlk Mobil TV Cihazı     Star Wars'ın Sevimli Robotu R2-D2 Projektör Oldu     HP, RAM'lara Çağ Atlatmaya Hazırlanıyor     Giyilebilir Roket Helikopter     Nokia'dan Remade Konsepti ve Homegrown Projesi     Tom Clancy's Splinter Cell Conviction     Sharp'tan Yüzer Güneş Paneli Sistemleri     VDSL2: Türkiye de Gerçek Geniş Bant İnternete Kavuşuyor     OCZ'den SSD'lere Cazip Fiyat Düzenlemesi     .htaccess Dosya Oluşturma     Wild Web Woods: Çocuklar İçin Eğitici Online Oyun     Turkcell mobil internet paketinde indirim yaptı     SMF CSS Düzenlemeleri İle Tema Yapımı     Ubuntu 9.04 sürümü yayınlandı     Backlink Kavramı ve Ayrıntıları     Enerji tasarruflu monitör     Windows 7'de güvenlik açığı bulundu     İşlemci rehberi     Windows Live Yenilendi     Google Labs ‘ dan Zaman Makinesi     Joomla!     SMF için ufak ipuçları     Joomla Kuruyoruz     Işınlama Deneyleri     Wireless Teknolojisi     Samsung'dan Daha Çok Alan Daha Az Enerji     Kayıp Kıta MU     Ürün inceleme: Brando Ekran Koruyucu Film     Çayı Kim, Nasıl Buldu?     Ürün inceleme: Toshiba 16 GB Flash Bellek     Yeni Blogculara Altın Öğütler     Hafıza Yöntemleri - Hafızamızı En İyi Nasıl Kullanırız?     Sıcak Su Kazanlarının Parçaları ve Emniyet Elemanları     Google Katili WolframAlpha Geliyor !     Omegle: Yeni Çağın Muhabbet Akımı     Parmak İziyle Yüz Tespiti Yapmak Mümkün Hale Geliyor     Kalp Hastalıklarının Tedavisinde Yeni Buluşlar     Dünyanın Hareketleri ve Sonuçları     Tork Nedir? Ne İşe Yarar?     Siber Dünya Ve Bilgi Güvenliği     Mevsimler ve Oluşumu     Gigabyte GA-EX58-Extreme Anakart     Güneş Tutulması Olayı     Moleküller ile Çalışan Bilgisayar     Moral Ve Motivasyon     Rüzgar Nedir? Çeşitleri Nelerdir?     Gürcistan     Suriye     Irak     Lübnan     İsrail     Mısır     Sırbistan-Karadağ (Yugoslavya)     Arnavutluk     XX. Yüzyılda Nükleer Güç     Kömür Ve Üretimi     Silverlight 3.0 Seminerleri     Türkiye'nin Bitki Örtüsü     Marmara Bölgesi     Video Kaydı ve Gösterilmesi     Doğu Anadolu Bölgesi     Asit Yağmurları Nedir ? Nasıl Oluşur ? Etkileri Nelerdir ?     Portekiz     Göçlerin Nedenleri ve Sonuçları     Trafik Mühendisliği     Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası     Türkiye'de Ormanlar     Milletler Arası Kuruluşlar ve Türkiye     Finlandiya     cPanel : Veritabanı Oluşturmak     WordPress Nasıl Güncellenir     Çocuklar İçin Ucuz Bilgisayar     Ekonomik Sürüş Teknikleri     Rüya Fotoğraf Sergisi     Google Buzz Nedir?     Bilgiustam Yazarlık Sistemi Yayında !     Teknoloji Dünyasındaki Önemli Gelişmeler     Ütü Nedir? Nasıl Çalışır?     16F84A ile Led Kontrol Uygulaması     İmmobilizer Nedir? Otomobillerdeki Çipli Anahtar Sistemi Nasıl Çalışır?     Kordon Kanı ve Kök Hücre Tedavileri     Mutasyon Nedir? Çeşitleri ve Sebepleri Nelerdir?     Ne Sitesi Açsam Da Çok Para Kazansam?     Ayna Nöronlar Nedir?     Andromeda'nın Tarihçesi     Fosil Yakıtların Geleceği ve Çevresel Etkileri    
Coğafya Tarih Sitesi Matematik Sorusu Türkçe Sitesi