Bir dik üçgenin uzun dik kenarı bir silindir çevresine tabanı boyunca sarıldığı zaman üçgenin

hipotenüsü silindir üzerinde bir helis (eğri) çizgi oluşturur. Bu helis çizgi boyunca silindir üzerine üçgen, kare, trapez v. b şekillerde eşit aralıklarla kanal açılırsa meydana gelecek profile vida denir. Vidalar bilhassa bağlantı elemanlarının dişli kısımlarını oluşturan bölümler olarak her alanda günlük hayata girmiş makine elemanlarıdır. Vidalar gördükleri işlevin önemi bakımından çeşitli profillerde yapılmaktadır. Profillerine yani diş biçimlerine göre vidalar;

a) Üçgen Vidalar

b) Trapez Vidalar

c) Kare Vidalar

d) Testere Vidalar

e) Yuvarlak Vidalar

olmak üzere 5 ana gruba ayrılır. Bunların dışında bir de değişik profillerde ağaç ve saç vidaları vardır. Ancak bu cıvatalar elle yapılmayıp özel makinelerde otomatik olarak üretilmektedir.

a) Üçgen Vidalar

Üçgen vida, adından da anlaşılacağı gibi diş profili üçgen şeklinde olan vida demektir. Üçgen vidaların dişlerini meydana getiren üçgen açıların büyük, helis açıları küçüktür. Helis açılarının küçüklüğüne bağlı olarak vidaların helis adımları ve diş yükseklikleri küçük olur. Üçgen vidaların bu özelliklerde yapılması daima sıkılı konumda bulunması zorunluluğundandır. Yani bir vida ile yapılan bir bağlantının kendiliğinden çözülmeden sıkılı kalması gerekliliği ( Bu duruma Oto blokajlık denir ) küçük adımlı üçgen vidaları çıkarmıştır. Üçgen vidalar metrik ve whitworth olmak üzere iki çeşittir. Bu iki tipi birbirinden ayıran en önemli özellik vidaların açılarıdır. Metrik vidanın üçgen açısı 60° whitworth vidaların üçgen açısı 55°' dir. O halde metrik vidanın dişleri bir eşkenar üçgen withworth vidanın dişleri ise bir ikizkenar üçgendir.

Vidanın adımı vidanın en önemli elemanıdır. Bir vida adamı ile ifade edilir. Bir adım bir diş diş dolusu, bir diş boşluğundan oluşur. Adım metrik vidalarda milimetre olarak, whitworth vidalarda ise bir parmak uzunluğunun diş sayısına bölünmesi ile ifade edilir. Her iki tip vida dilişlerinin bütün elemanları adıma göre hesaplanır. Metrik vidalarda dişin uç kısmı düz kesilmiş, taban kısmı yuvarlatılmıştır. Whitworth vidalarda ise hem dişin ucu hem de dişin tabanı yuvarlatılmıştır. Vidalarda diş diplerinin yuvarlatılmış olması vidanın imalatını kolaylaştırmak ve dayanımını arttırmak için yapılmıştır. Bu tanımlamalardan anlaşılacağı gibi vidanın diş yüksekliği, diş üstü ile diş dibi arasındaki mesafedir.

Helis açısı vidanın adımını meydana getiren açıdır. Yukarda bahsedildiği gibi üçgen normal vidaların helis açıları küçüktür. Helis açısının küçük olması vidanın oto blokajlığını arttırır. Bu yüzden üçgen vidalar yani bağlantı vidaları iyice sıkıldıktan sonra gelecek darbelerin etkisi ile kendiliğinden kolay kolay çözülmez. Vidaların bu özelliliğini daha da arttırmak için gerek metrik vidalar olsun gerekse whitworth vidaları olsun ince diş ve normal diş olarak iki şekilde yapılmaktadır. Vidalar metrik ise metrik ince diş, whitworth ise whitworth ince diş denir. Helis açısı büyük olan vidalarda da vardır. Fakat bunlar bağlantı vidaları değil hareket vidalarıdır.

b) Trapez Vidalar

Trapez vidaların diş biçimi şekilde görüldüğü gibi kesik üçgen şeklindedir. Bu yüzden vida ve somun dişleri birbirine boşluksuz olarak kavrar. Bu özelliğinden dolayı trapez vidalar genellikle hareket vidası olarak kullanılır.

Trapez vidalarda dişlerin kesik üçgen biçiminde olması hem boşluksuz bir hareket iletimi hem de gerektiğinde kolay çözülebilen sıkma kuvveti sağlar. Bu yüzden sık sık bağlanıp çözülmesi gereken yerlerde trapez vidalar tercih edilir. ( Örneğin talaşlı üretiminde kullanılan mengene vidaları ) Trapez vidaların uç açıları 30 olarak metrik-iso trapez vida adı altında TS61/ 23 ve DIN 103 ile normlaştırılmıştır. Bu norma göre yapılan normal trapez vidaların ölçüleri Tablo 1' de verilmiştir. Trapez vidalar "Tr 24*5 " şeklinde gösterilir. Bu ifadede Tr vidanın trapez olduğunu, 24 sayısı vidanın dış çapını, 5 sayısı ise vidanın adımının 5 olduğunu gösterir.

Yukarıdaki açıklamalar özetlenirse trapez vidaların helis açıları büyüktür ve uç açıları küçüktür. Bu yüzden dişler arasında meydana gelen sürtünme kuvveti de küçük olur. Bu sebeplerden dolayı trapez vidalar hareket vidası olarak kullanılır. Bağlantı vidası olarak kullanılmazlar.

c. ) Kare Vidalar

Kare vida şekilde görüldüğü gibi eksenine paralel olarak alınan kesitinde diş profili kare biçiminde olan vida demektir Kare vidalar üçgen vidalar gibi bağlantı vidaları olmayıp sadece hareket vidası olarak kullanılır çünkü kare dişlerinin yanal yüzeyleri vida eksenine dik konumda olduğundan yeterli derecede sıkma kuvveti sağlayamazlar ayrıca kare vidalarda dişlerin yüzeyleri dağa kısadır bu yüzden diş yüzeyleri arasında sürtünme az olur.

Şekilden de anlaşılacağı gibi vidanın adımı bir diş dolusu bir diş boşluğundan oluşmakta olup p ile ifade edilmektedir. Kara vidaların helis açısı vidaların oto blokajlığı için önemlidir. Helis açısı büyük olursa vida sıkılı konumda kalamaz. Kendiliğinden veya küçük bir darbe tesiriyle çözülür. Helis açısı küçük olursa vida sıkılı durumda kalabilir. Fakat yine de darbe veya sarsıntı tesiriyle kolay çözülebilir.

Kare vidalar hareket vidası olarak kullanıldığından yerine göre tek ağızlı veya çok ağızlı olarak yapılır.

Vidanın adımı bir diş dolusu ve bir diş boşluğundan oluştuğu için diş kalınlığı adımın yarısı kadardır. Kara vidalarda somunun diş üstü ile vidanın diş dibi arasında 0. 1-0. 3 mm kadar küçük bir boşluk vardır. Bu vidanın rahat çalışmasını sağlar. Kare vidalar normlaştırılmamıştır. Bu yüzden diş üstü çaplarıyla adımları arasında bir bağlantı yoktur. Fakat yinede vidanın adımı diş üstü çapına uygun düşmelidir.

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Güvenlik Kodu
Mafia 2: Mafya Efsanesi Geri Dönüyor…     AMD'nin Üç Çekirdekli(triple-core) Phenom İşlemcileri Hazır     WordPress 2.5 Sürümü Yayınlandı     LG LH2300: Full Multimedia Telefon     Cellink T/M: Usb bellek, microSD kart okuyucu ve mobil şarj ünitesi bir arada     Teclast M26: Tamamen Dokunmatik Cep Telefonu     İpod İçin Ezan Vakitleri Programı: iAthan     Call of Duty 5: Yapım Aşamasında Olduğu Duyuruldu     HP Elite: 3 Megapiksellik Web Kamerası     Sony HDR-TG3E Handycam: Dünyanın En Küçük Full HD Kamerası     Güneş Enerjisiyle Çalışan Ekonomik Şarj Aleti     Google Maps'e Trafik Hizmeti Eklendi     Türk Telekom'dan Görüntülü Telefon Hizmeti(Videofon)     Google Görsel(Resim) Arama Fonksiyonunda Çağ Atlıyor     Samsung P960: İlk Mobil TV Cihazı     Star Wars'ın Sevimli Robotu R2-D2 Projektör Oldu     HP, RAM'lara Çağ Atlatmaya Hazırlanıyor     Nokia'dan Remade Konsepti ve Homegrown Projesi     Giyilebilir Roket Helikopter     Tom Clancy's Splinter Cell Conviction     Sharp'tan Yüzer Güneş Paneli Sistemleri     8.1 Megapiksel Kameralı Sony Ericsson C905 CyberShot     VDSL2: Türkiye de Gerçek Geniş Bant İnternete Kavuşuyor     OCZ'den SSD'lere Cazip Fiyat Düzenlemesi     .htaccess Dosya Oluşturma     Flickr HD Video     Wild Web Woods: Çocuklar İçin Eğitici Online Oyun     Turkcell mobil internet paketinde indirim yaptı     SMF CSS Düzenlemeleri İle Tema Yapımı     Ubuntu 9.04 sürümü yayınlandı     Backlink Kavramı ve Ayrıntıları     Enerji tasarruflu monitör     Windows 7'de güvenlik açığı bulundu     İşlemci rehberi     Windows Live Yenilendi     Google Labs ‘ dan Zaman Makinesi     Satış Ortaklığı(Affiliate) Nedir?     Joomla!     SMF için ufak ipuçları     Joomla Kuruyoruz     Asp.NET ile İlk Satırlarımızı Yazıyoruz     Işınlama Deneyleri     Samsung'dan Daha Çok Alan Daha Az Enerji     Wireless Teknolojisi     Kayıp Kıta MU     Ürün inceleme: Brando Ekran Koruyucu Film     Çayı Kim, Nasıl Buldu?     Ürün inceleme: Toshiba 16 GB Flash Bellek     Yeni Blogculara Altın Öğütler     Hafıza Yöntemleri - Hafızamızı En İyi Nasıl Kullanırız?     Sıcak Su Kazanlarının Parçaları ve Emniyet Elemanları     Omegle: Yeni Çağın Muhabbet Akımı     Google Katili WolframAlpha Geliyor !     Parmak İziyle Yüz Tespiti Yapmak Mümkün Hale Geliyor     Kalp Hastalıklarının Tedavisinde Yeni Buluşlar     Dünyanın Hareketleri ve Sonuçları     Tork Nedir? Ne İşe Yarar?     Siber Dünya Ve Bilgi Güvenliği     Mevsimler ve Oluşumu     Gigabyte GA-EX58-Extreme Anakart     Güneş Tutulması Olayı     Moleküller ile Çalışan Bilgisayar     Lamborghini'de Kriz Yok     Moral Ve Motivasyon     Rüzgar Nedir? Çeşitleri Nelerdir?     Gürcistan     Irak     Suriye     Lübnan     İsrail     Libya     Mısır     Sırbistan-Karadağ (Yugoslavya)     Arnavutluk     XX. Yüzyılda Nükleer Güç     Kömür Ve Üretimi     Silverlight 3.0 Seminerleri     Türkiye'nin Bitki Örtüsü     Marmara Bölgesi     Video Kaydı ve Gösterilmesi     Radar Ve Sonar     Doğu Anadolu Bölgesi     Asit Yağmurları Nedir ? Nasıl Oluşur ? Etkileri Nelerdir ?     Portekiz     Göçlerin Nedenleri ve Sonuçları     İsviçre     Trafik Mühendisliği     Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası     Türkiye'de Ormanlar     Milletler Arası Kuruluşlar ve Türkiye     Finlandiya     cPanel : Veritabanı Oluşturmak     WordPress Nasıl Güncellenir     Yoğun Bilgisayar Kullananların Sağlıklı Kalması İçin 8 Faydalı Öneri     Çocuklar İçin Ucuz Bilgisayar     Mini Sınıf Ekonomik Araçlar     Değer Verdiğimiz Şeylerin Değeri     Ekonomik Sürüş Teknikleri     Rüya Fotoğraf Sergisi     Google Buzz Nedir?    
Coğafya Tarih Sitesi Matematik Sorusu Türkçe Sitesi