Mitoloji ilkel dönemdeki insanların ve insanüstü varlıkların başından geçen olayları masalsı bir şekilde incelenip anlatılmasıdır. Özellikle ilkel dönem insanlarının doğa olaylarına, sosyal ilişkilerine ve dini inanışlarına olan bakış açılarını konu edinir. Mitoloji aynı zamanda efsane bilimi olarak da bilinmektedir.

Özellik olarak destanlara çok benzeseler de mitoloji ve destan ürünleri birbirinden farklıdır. Destanlar temelde tarihi olaylardan yola çıkılarak oluşturulmuştur. Destanlardaki hayal ürünü ve olağanüstü ögeler çıkartıldığında ortada kalan kısımlar tarihi bir gerçekliği anlatır. Ancak mitlerde gerçeklikten söz edilemez. Mitler tümüyle insanın hayal ürünü oluşturdukları hikayelerdir ve herhangi bir tarihi gerçekliği yansıtmazlar.

Mitolojik ögelerin oluşumunda eski dönemlerde insanların yaşadıkları doğa olaylarını olağanüstü güçlere bağlamaları ve bundan etkilenmeleri etkili olmuştur. Bu güçleri çözemedikleri için hayal güçlerini kullanıp mitolojik ögeler üretirlerdi. Bu mitolojik ögeler oldukça değişik ve olağanüstü özelliklerle ve görünümlerle tasvir edilirdi ki insanlar onları kahramanları olarak görürlerdi.

Türk mitolojisine baktığımızda genel olarak destanlara konu olan belli başlı bazı simgelerin mitoloji ögeleri olarak kullanıldığını görürüz. Bozkurt, Ay ve Yıldız , Su , Işık , Ateş ve Ağaç Türk mitolojisinde yer alan ögelerdir. Türk mitolojisinin en ilksel örneklerini Altay dağları bölgesinde bulmak mümkündür. Uzun süre bu coğrafyaya hakim olmaları aynı zamanda de öncesinde bu bölgede yaşamış ırkların yapılarından da etkilenmeleri Türklerin bu bölgeyle alakalı değişik mitler oluşturmasına yardımcı olmuştur. Sadece Türk mitolojisinde yer alan bir mit olamamakla birlikte Orta Asya ‘ dan toplanan bütün yaratılış destanlarına göre, yeryüzü başlangıçta büyük bir okyanus ile kaplıydı.

Bunun örneğine bir Altay efsanesinde rastlanmaktadır:

‘'Yerin yer olduğunda, sular yeri sarardı,

Ne gök, ne ay, ne güneş, ne de bir dünya vardı.

Tanrı uçar dururdu, insan oğluysa tekti,

O'da uçar, uçardı, sanki Tanrıyla eşti.

Uçar, hep uçarlardı, yer yoktu konmazlardı,

Tanrı idiler çünkü, ondan yorulmazlardı.

Yoktu Tanrının hiçbir, başında düşüncesi,

İnsan oğlunun ise, durmadı hiç hilesi. ''

. . .

(Altay efsanesinden alıntıdır)

Altay Türklerini burada adı geçen ve yaratıcı Tanrı olarak tasvir edilen Tanrıları ‘'Bay-Ülgen''dir. Kendisi yerle gök arasında yüce Tanrının elçisi olarak bulunuyordu. Bu nedenle Büyük Tanrı dünyayı yaratmadan önce ‘'Bay-Ülgen''i bütün kutsal varlığı ile sarmıştı. Bu mitteki inanışa göre O dünyayı üretmek için , Tanrı tarafından yeryüzüne gönderilmişti. Bunun yanında yine Altay efsanelerine göre her ne kadar dünya yaratıldığında her yer okyanus olarak düşünülse de insanoğlunun aslı su değil topraktır. Türk mitolojisinde insan kişioğlu adıyla tasvir edilmiştir. Türk mitlerine göre kişioğlu kainatın üç önemli varlığından biriydi. Göktürk yazıtları şöyle diyordu: "Yukarıda gök, aşağıda yer yaratıldığında, ikisi arasında da kişi oğlu yaratılmış". Bundan da anlaşılıyor ki, "İnsanoğlu", gök ile yer gibi, Tanrının yarattığı büyük varlıklardan biriydi.

Aynı zamanda Türk Destanları birçok mitolojik motive yer vermiştir. Bunların başlıcaları şunlardır:

ÜLGEN: Destanlardaki inanışa göre Kayrakan en büyük Tanrıdır ; Ülgen, Kızagan ve Mergen de bu Tanrının oğullarıdır. Ülgen'in yıldızların üzerinde yaşadığı ve iyiliği temsil eden bir varlık olduğu destanlarda kabul görmüştür.

UMAY: Altaylılara göre Umay hayvan yavrularını ve çocukları koruyan dişi bir Tanrıdır.

SUYLA: Yerde yaşadığına inanılan bir ruhtur. İnsanları korumakla görevli olan bu varlık gözleri otuz günlük mesafeden gören ve at gözlerine benzeyen gözlere sahip bir şekilde tasvir edilmiştir. Suylanın görevi insanların hayatında oluşabilecek değişiklikleri haber vermektir. Yani kısaca geleceği haber veren bir varlık olarak tanımlanmıştır.

IŞIK: Işık motifi destanlarda hayat verici bir özelliğe sahiptir. İnanışa göre destanların büyük kahramanların annelik yapan kadınlar ilahi bir ışıktan doğmuşlardır. Yeryüzünde iyilik yapan ruhlarda kuş şeklini alarak nur alemine uçarlar.

RÜYA: Rüya destanlarda büyük bir yer tutmuştur. Genellikle gelecekte oluşacak felaketler veya kazanılacak başarılar düş yoluyla önceden öğrenilir. Buna kadercilik anlayışı demek de mümkündür.

AĞAÇ: İnsanlığın yaradılışının Türk düşüncesindeki tasvirine göre Tanrı, yeryüzündeki dokuz insan türünü önceden yarattığı dokuz dallı ağacın gölgesinde barındırmıştır.

AT: Türklerin o dönemde göçebe bir yaşam sürdüğü düşünülürse at destanlarda geniş bir yer tutar. Bunun yanında at kahramanın başarıya ulaşmasında da önemli bir güçtür. Sahibini koruru ve ona yol gösterir.

KIRKLAR: Kırk sayısı sembolik bir önem taşır. Oğuz Kağan'ın kırk günde yürümeye başlaması, kırk günde konuşması en sık rastlanan örneğidir. Bununla birlikte kırk koruyucu ve güç verici kutsiyete ulaşmış kişileri simgler.

OK-YAY: Destanlarda maden isimlerine sıkça yer verilmesi Türklerin madenleri işleme konusunda da usta olduğunu gösterir. Ok-Yay sembolü de savaş aracı olması yanında Türk üstünlüğünü ifade etmede de kullanılmıştır. Ok ve yay Türklerde hukuki bir sembol haline gelmiştir.

MAĞARA: Destanlarda bir sığınağı ve anne karnını sembolize eder.

YADA TAŞI: Bu taş milli bütünlüğü, devletin ideallerini ve halkın huzurunu temsil eder. Bu taşın ülkeden çıkarılmasıyla birlikte ülkede birliğin bozulacağına ve kıtlığın baş göstereceğine inanılırdı.

Kategoriler:

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 
Hosts Dosyası Nedir?     Ekinoks Nedir?     Vista Transformation Pack 5.5     İntel'in Core 2 Duo E6400'ü %56'lık oc ile fiyat-performans kralı     Samsung'un 32 GB Flash Sürücüsü Görücüye Çıktı     Avedesk 1.3 Bölüm 1     Cubase 4 - Devrimci bir kilometre taşı Müzik prodüksiyon yazılımı.     İşte Karşınızda Yeni Honda Civic     M-Audio MobilePre USB - USB Beslemeli, Pre-amplifikatörlü USB Ses Kartı     M-Audio, Avid/Digidesign tarafından satın alındı - İki dev birleşti     VW Touran CCS (BiZEL Motorlu Tek Araç)     Windows Vista Güncelleştirme Paketi     Avedesk Bölüm2     Arama Motorları Nasıl Çalışır?     NanoTeknoloji Nedir?     Murat Günak kimdir?     AMD: Fusion ile CPU ve GPU'yu Birleştiriyor.     Java Destekli Telefonlar için 3D Performans ve Kalite Testleri     VW Tiguan ( Küçük Touareg )     Barkod Nedir?     Cubase 4 - Kontrol Odası (Control Room)     SSL Nedir? Nasıl Çalışır?     MouseIMP Pro     Avedesk Bölüm 3 - Ave Scripter Eklentileri     C-Metisse (Citroen'in Yeni Bombası)     Windows Vista Sidebar     H-racer ve Hydrogen Station     Ürün incelemesi: Saitek P3000 Wireless PRO Gamepad     Beklenen oyun: Trackmania UNITED çıktı!     Ürün İncelemesi: Toshiba USB 2.0 1GB Flash Bellek     Ekran Kartları Nasıl Çalışır?     Ürün İncelemesi: APC Back-UPS RS 1000VA Kesintisiz Güç kaynağı(KGK)     AMD FireSTREAM Kartlara Logosunu Verdi     VISTA TRANSFORMATION PACK 6.0     Pardus Linux 2007 Beta 2     Saab Bio Power     Samsung'tan Dünyanın En İnce Cep Telefonu     Nintendo Wii Haber Kanalı Artık Yayında     Yüzyılın icadı: Erke Dönergeci     Hidrojen Kullanan Otomobil Sayısı Her Geçen Gün Artıyor!     Apple iPhone     Mobility Radeon X1900     10.000 Pardus     Vista'nın da çıkmasıyla beraber 4 çekirdekli işlemciler artık standart hale geliyor     Super Mario artık Nintendo Wii ‘de     TecrubeliPilotAraniyor.COM     Avedesk Eklentilerin Ayarlanması     Dünyanın İlk Boxer Turbo Dizel Motoru     Ford Mustang Giugiaro Konsept     Dizüstü Canavarı: Monster T2-Rex T72M575U1     ATI Catalyst 7.2 Sürücüleri Çıktı!     Microsoft Virtual PC 2007     Kuantum Bilgisayarlar Geliyor     Yüzyılın yarış oyunu: Test Drive Unlimited!     Vista üzerinde IIS 7.0 Kurulumu     Video oyunları çocukları zayıflatıyor     MSN alternatifi, kullanıcıların yeni gözdesi: Trillian     Yahoo Messenger Vista !     Kuantum Bilgisayarlar     HP iPAQ Voice Messenger 510 ; Ses tanıma, Wi-Fi, Windows Mobile 6.0 hepsi bir arada     Intel 11X Fabrikasını Yenliyor     Toshiba'dan 51 GB HD DVD     Casper, dört çekirdekli Intel CoreTM 2 Quad Q6600 işlemciye sahip yeni modelini pazara sundu.     F1'e geri sayım…     Corel WordPerfect Lightning' in halka açık beta sürümünü yayımlıyor!     Far Cry'ın devam oyunu, muhteşem grafikleriyle: Crysis     Değişen İklim Değil,Enerji Olsun!..     IBM Dünya'nın En Güçlü Bilgisayarını Geliştriyor     Küresel Isınmanın Nedenleri? Sebepleri?     Elbit Systems VIPeR "avcı-katil" robotu çıkarıyor     Hard Disk Pazarının Kralı: Seagate     Oyunlar yeni bir boyut kazandı: TrackIR!     Vista Aero Reloaded     Yod'm 3D     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm1     Adobe'den Ücretsiz PDF Oluşturma Hizmeti     AeroClear Glass for Vista Theme     Yahoo'dan Sınırsız Email Kapasitesi     Hava Kirliliğini Arttıran Sıcaklık İnversiyonu- Bölüm2     Türk insanına has Google Logoları…     Ati HD2900XT, Nvidia 8800GTX'a Karşı: Crysis Demo ve 3DMark06 Testleri     Vista'da Farklı Temalar Kullanmak     Google Spreadsheets     NuSphere PhpED IDE     İTÜRO     Mucitlerimiz Gün Işığına Çıkıyor     768MB 8800GTX, 512MB ATI HD 2900XT, 640MB 8800GTS Oyun ve 3DMark06 Testleri     Free Loader güneş pili     İTÜ Robot Olimiyatları     Hovercraft: Sınır Tanımayan Araç     Vestel, Tamamen Türk Yapımı Yakıt Pili Üretti     Boğaziçi Üniv. Robot Günleri     Kuzey Işıkları'nın Dansı     Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?     Adobe CS3 ile Mac'te, Daha Fazla Şey Yapın     Motorlarda Yanma Odaları ve Özellikleri     Güneş Enerjisi Nedir?     Hidrojen Yakıt Pilleri Nasıl Çalışır?     Güneş Enerjisinden Elektrik Nasıl Elde Edilir?     Geleceğin Yakıtı, Hidrojen Nedir?    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler